Nhà thơ Dạ Thảo Phương
tố cáo bị cưỡng hiếp:
Ý kiến ‘bất bình, thận trọng’ từ nhiều bên
Nhà thơ Dạ Thảo Phương,
đang sống ở Cyprus và là cựu phóng viên của báo Văn Nghệ (trực thuộc Hội Nhà
văn Việt Nam), vừa đăng thư ngỏ tối 06/04 tố cáo trực diện Phó tổng biên tập
báo Văn Nghệ Lương Ngọc An về hành vi "cưỡng hiếp" từ năm 2000.
Thư ngỏ trên Facebook
được gửi đến Ban Chấp hành Hội Nhà văn Việt Nam, nhà thơ Nguyễn Quang Thiều -
Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam, Ban biên tập báo Văn Nghệ.
Sự kiện chính trong thư
tố cáo diễn ra vào ngày 14/4/2000. Theo nhà thơ Dạ Thảo Phương tố cáo, khi đó
bà bị ông Lương Ngọc An cưỡng hiếp không thành và được nhiều người chứng kiến.
Nói về lý do lại tố cáo
vụ việc một lần nữa vào năm 2022 này, mặc dù đã có đơn năm 2000, bà Dạ Thảo
Phương viết trong đơn ngày 3/4/2022:
"Gần đây, tôi có
theo dõi một số vụ nạn nhân bị xâm hại tình dục đứng ra tố cáo. Đọc những bình
luận tiêu cực như làn mưa dao trút xuống họ và người thân, tôi bàng hoàng. Con
quỷ là tệ nạn xâm hại tình dục đã cán vụn vỡ cuộc đời của cô gái trẻ là tôi 23
năm trước đến giờ vẫn không ngừng săn đuổi các nạn nhân tiếp theo của nó. Xu hướng
tấn công, đổ lỗi cho nạn nhân của một bộ phận thiếu hiểu biết trong xã hội vẫn
vô tình dung dưỡng cho con quỷ này, làm nó ngày càng trở nên hung hiểm."
"Thực trạng này cần
phải thay đổi. Tôi không muốn có thêm bất cứ nạn nhân nào phải trải qua những nỗi
thống khổ tôi từng trải."
Trong vòng chưa tới 24
giờ, bài đăng trên Facebook cá nhân của Dạ Thảo Phương đã nhận được hơn 35.000
lượt tương tác, hàng ngàn lượt chia sẻ và bình luận.
Cộng đồng mạng đang
chia sẻ mạnh mẽ với các hashtag: "#đứngbênPhương" và "#ngưngđổlỗinạnnhân".
Nói với báo Dân Việt,
bà Dạ Thảo Phương cho hay: ""Trước mắt, tôi đã gửi qua đường email đến
Ban Chấp hành Hội Nhà văn Việt Nam. Ngay sau đó, anh Nguyễn Quang Thiều cũng đã
gọi điện cho tôi chia sẻ với tư cách cá nhân."
Phản ứng của ông Lương
Ngọc An
Tại Hà Nội, trang
Infonet liên hệ ông Nguyễn Quang Thiều, Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam, ông Thiều
nhắn lại "Hội sẽ sớm có ý kiến".
Cũng trả lời Infonet,
ông Lương Ngọc An cho biết "tôi không có ý kiến gì, vì cũng chưa biết việc
này sẽ đi đến đâu và làm như thế nào".
"Do đó, cho nên
tôi không có ý kiến gì cả," ông Lương Ngọc An nói.
Ông An nói thêm:
"Theo quan điểm cá nhân thì những lời viết này không phải đúng hoàn toàn
đâu" nhưng "như thế nào thì chưa nói vội", theo Infonet.
Ý kiến một luật sư
Ngày 07/04, BBC News Tiếng
Việt đã trao đổi với luật sư Ngô Anh Tuấn, về góc nhìn pháp lý của vụ việc.
"Hiếp dâm được quy
định là tội đặc biệt nghiêm trọng, theo điều 27 Luật Hình sự thì thời hạn truy
cứu trách nhiệm hình sự là 20 năm từ khi xảy ra hành vi phạm tội, nếu xác định
được đó là hành vi phạm tội và người đó không bị truy nã."
"Sự việc này mang
tính giáo dục và truyền thông nhiều hơn, còn khởi tố trách nhiệm hình sự thì
khó như lên trời và gần như không thể làm được."
"Ngay cả khi có kết
luận rằng những lời tố cáo đó là có thật, và người bị tố cáo có hành vi phạm tội
thì cũng không thể xử lý hình sự họ được mà chỉ bằng các biện pháp khác thôi vì
luật là luật mà."
Trả lời câu hỏi về bản
tường trình với nhân chứng ký tên có đủ sức nặng hay không, luật sư Lê Anh Tuấn
nói những lời khai chỉ là căn cứ một chiều. Những căn cứ vật chất sẽ là cơ sở để
cơ quan thẩm quyền xác định xem có hành vi xâm hại tình dục hay không. Nếu những
căn cứ vật chất không có hoặc đã mất đi thì chỉ lời khai là không đủ để buộc tội
người bị tố cáo.
"Cá nhân tôi chưa
gặp một trường hợp nào tương tự. Đối với các vụ việc hiếp dâm, cưỡng dâm đã diễn
ra lâu năm thì các nạn nhân cần chuẩn bị những chứng cứ vật chất. Việt Nam có
quy định không thể lấy duy nhất lời khai của bị can hoặc bị cáo."
"Việc tố cáo hiếp
dâm có nhiều trường hợp khác nhau, bao gồm đã hoàn thành hoặc chưa hoàn thành.
Trường hợp chưa hoàn thành thì khó chứng minh hơn, vì nạn nhân không kịp quay
clip chẳng hạn, và đa số là không có nhân chứng vì chỉ một số ít người quấy rối
tình dục nơi công cộng, còn đa số các hành vi hiếp dâm, cưỡng dâm diễn ra chỉ
có hai người. Trường hợp đã hoàn thành và để lại dấu vết DNA trên người như vết
cào xước trên cơ thể, vết tinh dịch…, thì dễ xử lý hơn."
"Ở Việt Nam vấn đề
này còn rất nhạy cảm và nạn nhân rất sợ, e ngại việc tố cáo. Tôi nghĩ sự việc
này chắc có uẩn khúc gì đó."
"Tôi ghi nhận và rất
đánh giá cao sự dũng cảm của người tố cáo (nhà thơ Dạ Thảo Phương), nhưng thời
điểm tố cáo và chứng cứ vật chất rất quan trọng."
Mạng xã hội xôn xao
Mặc dù sau 24 tiếng, chỉ
một vài tờ báo chính thống đưa tin về tố cáo, nhưng vụ việc dường như đang gây
"chấn động" trong nhiều người, nhất là giới nhà báo và văn nghệ sĩ ở
Việt Nam.
Bác sỹ Lê Phương, người
nói rằng mình là bác sĩ từng chữa trị tâm lý cho Dạ Thảo Phương, viết:
"Tôi tin cô ấy. Vì không ai nói dối thầy thuốc của mình cả. Tôi đã điều trị
trầm cảm cho cô ấy trong một thời gian. Và chứng kiến những dằn vặt, đau khổ của
cô ấy. Như một thầy thuốc, tôi giữ kín câu chuyện này đến hôm nay. Vì đó là bí
mật bất khả tiết lộ của mọi bệnh nhân. Khi cô ấy quyết định đưa vụ việc ra ánh
sáng, tôi sẵn sàng ra toà làm chứng về những tổn thương tinh thần mà cô ấy đã
chịu đựng - như một bác sĩ."
Ông Hoàng Nguyên Vũ viết:
"Nỗi sỉ nhục lớn nhất của làng văn nghệ: Nữ nhà văn tố cáo kẻ cưỡng hiếp
cô 23 năm trước tại trụ sở báo Văn nghệ và muôn vàn kẻ còn đi tấn công nạn
nhân! Trước nay tôi vẫn nghĩ, giới văn chương với không ít kẻ quen thói bỡn cợt
với phụ nữ, với những kiểu đùa vô duyên và không ít sự bẩn bựa, nhưng việc tấn
công tình d.c một nữ nhà văn, ngay tại trụ sở làm việc của một tờ báo tập trung
các "tinh hoa văn học", là chuyện không thể tưởng tượng nổi."
Nhà báo Đinh Thu Hiền
bày tỏ: "Dạ Thảo Phương đã phải trải qua quãng đời trầm cảm, phẫn uất với
nhiều lần tự tử bất thành. Nhưng dù nói mọi việc ra muộn vẫn còn hơn không bao
giờ. Mình đứng về phía Dạ Thảo Phương trong vụ việc này. Mong Phương đón những
tháng ngày bình an phía trước."
Nhà báo Hà Quang Minh
viết trên Facebook: "Nếu 23 năm trước DTP lên tiếng, chắc chắn rồi kiểu gì
chị cũng tìm được công lý. Tôi tin là vậy. Chị có bè bạn đứng bên cạnh mình,
không chỉ những người làm chứng như anh Lê Tâm, anh Thành Chương mà còn cả những
bạn bè báo chí sẵn sàng cất lên tiếng nói đồng vọng đòi công lý, đủ tạo áp lực
để không nén bạc nào đâm toạc được tờ giấy. Tiếc cho 23 năm chấp nhận tủi hờn của
DTP nhưng cũng phải cảm ơn chị đã cất lên tiếng nói muộn màng, vì nó sẽ là một
tham chiếu hành động cho rất nhiều nạn nhân nữ khác của ngày hôm nay, ngày
mai."
Nhà báo, bình luận viên
bóng đá Trương Anh Ngọc bày tỏ sự quan tâm: "Mình đọc một số comment ở nhà
nhiều người lên tiếng ủng hộ Phương, thấy có bạn nói rằng làm sao có thể đòi
công lý được nữa, sau ngần ấy năm. Lại có bạn đặt ra câu hỏi về việc tại sao
lâu thế mới lên tiếng. Và có cả những bình luận vô cảm và khả ố theo hướng đổ lỗi
cho nạn nhân. Đọc câu chuyện đời Phương, thấy thương cho chị. Đọc comment nhiều
người cũng thấy thương và giận họ khi thiếu đi một trái tim, một sự thấu cảm.
Liệu họ có hiểu rằng, chính vì còn những kẻ như họ, với một tư duy như vậy, mà
nhiều nạn nhân không dám lên tiếng tố cáo thủ phạm?... Chúng ta không thể im lặng.
Chuyện của Phương không chỉ của riêng Phương, mà cũng là câu chuyện của rất nhiều
người phụ nữ khác đã từng bị xâm hại."
Nhà báo Đinh Đức Hoàng
nêu quan điểm: "Làm ơn đi, nghĩ kỹ một chút và nhận ra rằng trong đầu mình
- ngay cả khi bạn là nữ giới - vẫn còn định kiến giới, vẫn còn cái tư tưởng
nhìn phụ nữ từ trên xuống và nghĩ 'cũng phải như nào thì thằng kia mới thế'. Bạn
có quyền khách quan, và nói thẳng ra rằng lời tố cáo này với tôi không đáng tin
- nó chỉ là cáo buộc - và ủng hộ nguyên tắc suy đoán vô tội cho anh kia. Nhưng
khách quan không đồng nghĩa với bình phẩm. Không đồng nghĩa với tấn công nạn
nhân."
Tuy nhiên, cũng có những
người tỏ ý thận trọng.
Quyên Trần, một
Facebooker có nhiều người theo dõi, nói rằng: "Chắc chắn án này mình cũng
quan tâm và đứng về phe phụ nữ, nhưng chỉ thắc mắc một điều tại sao một phụ nữ
đã trưởng thành mà để cho một thằng cưỡng bức trong suốt nhiều năm được? ... Án
này đã hơn 20 năm, thiết nghĩ phải điều tra rõ để không bên nào thiệt hại, vì
hiện ai cũng đã có gia đình đàng hoàng, không muốn ai bị oan."
Đến cuối ngày 7/4, báo
Văn Nghệ và Hội Nhà văn Việt Nam chưa cung cấp thông tin hay quan điểm về tố
cáo của bà Dạ Thảo Phương.
Nhận xét
Đăng nhận xét