Hôn nhân và
những từ liên quan
Hôn nhân là
từ Hán Việt, rất nhiều người hiểu nghĩa, song không phải ai cũng biết từ nguyên
của thuật ngữ này. Dưới đây là nguồn gốc của "hôn nhân" và nhiều từ
khác liên quan.
Trong Hán
ngữ, hôn nhân (婚姻) có nghĩa là "việc
trai gái lấy nhau làm vợ chồng". Chữ hôn 婚 (lấy vợ hoặc
chồng) gồm có 2 chữ, kết hợp theo lối hài thanh, đó là: nữ (女: con gái) + hôn (昏: trời chạng
vạng tối). Vào thời cổ đại, ở Trung Quốc, việc lấy vợ lấy chồng thường diễn ra
vào lúc hoàng hôn. Trong quyển Nghi Lễ, thiên Sĩ Hôn Lễ, Trịnh Huyền viết:
"Sĩ thú thê chi lễ dĩ hôn vi kì. Nhân nhi danh yên", nghĩa là "Lễ
cưới của kẻ sĩ, lấy lúc hoàng hôn làm thời gian. Nhân đó mới đặt tên là
hôn". Còn Thuyết văn giải tự của Hứa Thận cho biết: "Thủ phụ dĩ hôn
thời, cố viết hôn" (Lấy vợ lúc trời tối, cho nên gọi là hôn). Tục lệ người
nam thường đến nhà vợ vào lúc hoàng hôn để đón cô dâu, còn người nữ thì theo
người nam ra ngoài chính là nguồn gốc của thuật ngữ "hôn nhân" (Nam
dĩ hôn thì thời nghênh nữ, nữ dĩ nhân nam nhi lai).
Chữ nhân (姻) kết hợp theo lối hình thanh và hội ý (Lục Thư), gồm 2 chữ: nhân
(因) + nữ (女, nghĩa gốc
là gia đình nhà trai hoặc cha chú rể; hôn (婚) còn có
nghĩa là gia đình nhà gái hoặc cha cô dâu).
Tân hôn (新婚) là thuật ngữ chỉ người mới cưới; có nguồn gốc từ bài thơ Tân hôn
biệt (新婚别) của Đỗ Phủ thời nhà Đường. Song, từ này đã từng xuất hiện trong
Kinh Thi (Bội phong. Cốc phong): "yến nhĩ tân hôn như huynh như đệ"
(vui duyên tình vợ chồng như anh em vậy - Khổng Tử).
Ở miền Nam
VN, bảng Tân Hôn thường được treo trước cửa hoặc cổng nhà đàng trai, dùng để chỉ
lễ đón cô dâu và lễ kết hôn diễn ra tại nhà chú rể; còn bảng Vu Quy thường treo
trước cửa hoặc cổng nhà đàng gái, dùng để chỉ lễ kết hôn, đưa cô gái về nhà chồng.
Vu quy (于歸) có nguồn gốc từ Kinh Thi (Chu nam. Đào yêu), trong đó Khổng Tử
viết: "Chi tử vu quy, nghi kỳ thất gia" (Người con gái về nhà chồng, ắt
gia đình hòa thuận).
Thành hôn (成婚) có nghĩa là làm lễ cưới để trở thành vợ chồng. Chữ
"thành"cho thấy vào thời cổ đại, cần phải hoàn thành một số lượng lớn
các thủ tục chính thức hoặc pháp lý khi kết hôn. Chữ thành hôn (成婚) có nguồn gốc từ quyển Tả truyện. Hoàn Công tam niên với cách viết
ban đầu là 成昏 (thành hôn).
Về việc kỷ
niệm ngày cưới, Bách khoa thư Baidu cho biết: năm nhất gọi là đám cưới giấy (chỉ
hôn); năm 2 là đám cưới bông (miên hôn); năm 3 đám cưới da (bì cách hôn); năm 4
đám cưới hoa trái (hoa quả hôn); năm 5 đám cưới gỗ (mộc hôn); năm 6 đám cưới sắt
(thiết hôn); năm 7 đám cưới đồng (đồng hôn); năm 8 đám cưới gốm (đào hôn); năm
9 đám cưới liễu (liễu hôn), năm 10 đám cưới nhôm (lữ hôn); năm 11 đám cưới thép
(cương hôn); năm 12 đám cưới tơ (ti hôn); năm 13 đám cưới đai/dải (đái hôn);
năm 14 đám cưới ngà (tượng nha hôn); năm 15 đám cưới pha lê (thủy tinh hôn);
năm 20 đám cưới sứ (từ hôn); năm 25 đám cưới bạc (ngân hôn); năm 30 đám cưới ngọc
trai (trân châu hôn); năm 35 đám cưới san hô (san hô hôn); năm 40 đám cưới hồng
ngọc (hồng bảo thạch hôn); năm 45 đám cưới sapphire (lam bảo thạch hôn); năm 50
đám cưới vàng (kim hôn); năm 55 đám cưới ngọc lục bảo (lục bảo thạch hôn); năm
60 đám cưới kim cương (toản thạch hôn); năm 70 đám cưới bạch kim (bạch kim
hôn).
Vương Trung
Hiếu
Nhận xét
Đăng nhận xét