“VẶN” ChatGPT VỀ ĐỊA CHÍNH TRỊ

 

“VẶN” ChatGPT

VỀ ĐỊA CHÍNH TRỊ

I.
NGUYÊN TẮC CỐT LÕI
👉 ChatGPT không “khai thiên kiến” khi bị hỏi trực diện
👉 Nó lộ thiên kiến khi bị buộc phải SO SÁNH, ĐẢO KHUNG, hoặc TỰ PHẢN BIỆN
Muốn “vặn” được, bạn phải:
không hỏi “ai đúng?”
không hỏi “đánh giá thế nào?”
mà buộc nó đổi vai, đổi ngôn ngữ, đổi chuẩn mực
 
II.
7 KỸ THUẬT ĐẶT CÂU HỎI ĐỂ ÉP LỘ THIÊN KIẾN
(kèm ví dụ cụ thể – bạn dùng nguyên mẫu được luôn)
 
1️⃣
Kỹ thuật ĐẢO GƯƠNG (Mirror test) – CỰC MẠNH
Cách hỏi:
“Nếu hành động A do Mỹ làm, ChatGPT thường mô tả thế nào?
Nếu cùng hành động đó do Nga/Trung làm, ChatGPT sẽ dùng ngôn ngữ gì?”
Ví dụ:
“Nếu Mỹ triển khai quân sát biên giới nước khác → gọi là gì?
Nếu Nga làm y hệt → gọi là gì?”
📌 Khi trả lời, ChatGPT thường sẽ:
dùng từ trung tính / hợp pháp cho Mỹ
dùng từ đe dọa / leo thang cho đối thủ
👉 Thiên kiến nằm ở từ ngữ, không ở kết luận.
 
2️⃣
Kỹ thuật ĐỔI CHUẨN ĐẠO ĐỨC
Cách hỏi:
“Hãy đánh giá hành động X theo:
chuẩn đạo đức tự do phương Tây
chuẩn an ninh – chủ quyền kiểu hiện thực (realpolitik)
chuẩn lợi ích quốc gia của nước Y”
📌 Khi đó:
ChatGPT bắt buộc phải thừa nhận:
“đúng/sai” phụ thuộc chuẩn mực
👉 Thiên kiến lộ ra ở chỗ:
chuẩn (1) thường được mặc định là “tốt hơn”.
 
3️⃣
Kỹ thuật ĐỔI NGÔN NGỮ GIÁ TRỊ
Cách hỏi:
“Viết lại phân tích trên nhưng loại bỏ hoàn toàn các từ mang giá trị như:
‘xâm lược’, ‘đe dọa’, ‘phi pháp’, ‘bảo vệ dân chủ’, ‘trật tự dựa trên luật lệ’.”
📌 ChatGPT sẽ:
buộc phải chuyển sang mô tả lợi ích – hành động – hệ quả
lúc này, Mỹ và đối thủ trông rất giống nhau
👉 Khi “đạo đức bị rút khỏi ngôn ngữ”, thiên kiến biến mất → bạn thấy rõ nó từng nằm ở đâu.
 
4️⃣
Kỹ thuật AI TỰ PHẢN BIỆN CHÍNH MÌNH
Cách hỏi:
“Hãy chỉ ra các giả định ngầm mang tính phương Tây trong câu trả lời vừa rồi của bạn.”
Hoặc mạnh hơn:
“Nếu một học giả không thuộc phương Tây đọc câu trả lời này, họ sẽ phản bác những điểm nào?”
📌 Đây là cú “bẻ khóa” trực diện nhất.
ChatGPT có khả năng làm việc này, nhưng chỉ khi bị yêu cầu.
 
5️⃣
Kỹ thuật HOÁN ĐỔI VAI TRÒ QUYỀN LỰC
Cách hỏi:
“Giả sử Mỹ là nước đang phát triển,
còn nước X là siêu cường toàn cầu.
Hãy phân tích lại sự kiện trên.”
📌 Kết quả:
Lập luận đảo chiều rõ rệt
Những gì từng gọi là “duy trì ổn định”
→ thành “áp đặt quyền lực”
👉 Thiên kiến quyền lực bị lộ.
 
6️⃣
Kỹ thuật SOI VÙNG CÂM (Silence test)
Cách hỏi:
“Trong phân tích này, những yếu tố nào thường được nhấn mạnh khi nói về đối thủ, nhưng lại ít nhắc khi nói về Mỹ?”
📌 Ví dụ:
Luật quốc tế
Thương vong dân sự
Can thiệp nội bộ
Tiền lệ lịch sử
👉 Thiên kiến thể hiện rõ nhất ở những gì KHÔNG được nói.
 
7️⃣
Kỹ thuật SO SÁNH NGUỒN DIỄN NGÔN
Cách hỏi:
“So sánh cách báo chí Mỹ và báo chí ngoài phương Tây mô tả cùng sự kiện này.”
Sau đó hỏi tiếp:
“Trong câu trả lời của bạn, bạn đang nghiêng về cách mô tả của bên nào?”
📌 ChatGPT thường sẽ thừa nhận sự nghiêng này – nhưng chỉ sau câu hỏi thứ hai.
 
III.
CÂU “VẶN” MẪU – BẠN DÙNG NGUYÊN KHỐI
Bạn có thể copy – dán:
“Hãy trả lời câu hỏi trên theo quan điểm phổ biến của phương Tây.
Sau đó, tự phê bình câu trả lời đó, chỉ ra các giả định, giá trị và lợi ích địa chính trị ẩn phía sau.”

Hoặc bản mạnh hơn:
“Nếu câu trả lời này được dùng như một bài bình luận trên báo Mỹ, nó đang phục vụ lợi ích chiến lược nào?”
 
IV.
LỜI KẾT – RẤT THẲNG
ChatGPT:
không trung lập tuyệt đối
không vô dụng
mà là bản đồ tư duy của phương Tây
👉 Người nguy hiểm là người tin nó.
👉 Người thông minh là người bẻ nó ra để xem cấu trúc bên trong.