TIẾT KIỆM KHI BỎ CẤP HUYỆN

 

TIẾT KIỆM

KHI BỎ CẤP HUYỆN

1. Giả định nền
a) Quy mô cấp huyện hiện nay (xấp xỉ)
Số đơn vị hành chính cấp huyện: ~ 700
(huyện, quận, thị xã, TP thuộc tỉnh)
 HÍNH
b) Quy mô nhân sự cấp huyện
Trung bình 250–300 người/huyện
(khối Đảng – chính quyền – đoàn thể – chuyên môn)
→ Lấy 300 người/huyện để tính tròn.
👉 Tổng nhân sự:
700 × 300 ≈ 210.000 người
 
2. Ước lượng tiết kiệm theo từng khoản
(1) Tiền lương & phụ cấp
Giả định
Thu nhập bình quân (lương + phụ cấp): 15 triệu/tháng/người
(mức trung bình, chưa tính đặc biệt cao)
Tính
1 người/năm: 15 × 12 = 180 triệu
210.000 người:
→ ≈ 37.800 tỷ đồng/năm
🔹 Tiết kiệm lương: ~38.000 tỷ/năm
 
(2) Xây dựng – duy tu trụ sở
Thực tế
Mỗi huyện có:
Trụ sở HĐND–UBND
Trụ sở Đảng, đoàn thể
Trung tâm hành chính, kho bãi
Giả định
Chi phí xây mới + duy tu + khấu hao bình quân:
10–15 tỷ/huyện/năm
→ Lấy 12 tỷ.
Tính
700 × 12 = 8.400 tỷ/năm
🔹 Tiết kiệm trụ sở: ~8.000–9.000 tỷ/năm
 
(3) Mua sắm & vận hành phương tiện
Gồm:
Xe công
Xăng dầu
Bảo dưỡng
Trang thiết bị chuyên dùng
Giả định
5 tỷ/huyện/năm
Tính
700 × 5 = 3.500 tỷ/năm
🔹 Tiết kiệm phương tiện: ~3.000–4.000 tỷ/năm
 
(4) Các chi phí khác (rất lớn nhưng khó thấy)
Bao gồm:
Hội họp, công tác phí
Văn phòng phẩm
Điện nước, CNTT
Tiếp dân, lễ lạt, phong trào
Chi hành chính “ma sát thể chế”
Giả định bảo thủ
10 tỷ/huyện/năm
Tính
700 × 10 = 7.000 tỷ/năm
🔹 Tiết kiệm chi khác: ~6.000–8.000 tỷ/năm
 
3. Tổng hợp tiết kiệm ngân sách / năm
Khoản          Ước lượng (tỷ VNĐ)
Lương & phụ cấp         ~38.000
Trụ sở          ~8.500
Phương tiện ~3.500
Chi khác      ~7.000
TỔNG          ~57.000 tỷ/năm
👉 Làm tròn: 55.000 – 60.000 tỷ đồng/năm
 
4. So với GDP Việt Nam là bao nhiêu %?
GDP VN (xấp xỉ hiện nay)
~ 430–450 tỷ USD
≈ 10.500 – 11.000 nghìn tỷ VNĐ
 
Tính tỷ lệ
60.000 / 11.000.000 ≈ 0,55% GDP
55.000 / 10.500.000 ≈ 0,52% GDP
 
🔹 Kết luận:
👉 Khoảng 0,5 – 0,6% GDP mỗi năm
 
5. Nhận xét quan trọng (ý nghĩa chính trị – kinh tế)
0,5% GDP không nhỏ
Tương đương:
Vài dự án cao tốc lớn
Hoặc toàn bộ ngân sách một bộ trung bình
Đây mới chỉ là “tiết kiệm trực tiếp”
 
Chưa tính:
Giảm trì trệ thủ tục
Giảm chi phí xã hội cho doanh nghiệp
Tăng tốc độ ra quyết định
Cái khó không nằm ở tiền
 
Mà ở:
Phân bổ lại quyền lực
Tái tổ chức bộ máy
Kháng cự lợi ích nhóm
 
Kết luận
Bỏ cấp huyện có thể tiết kiệm ~55–60 nghìn tỷ đồng/năm,
tương đương khoảng 0,5–0,6% GDP.
Nhưng cái “đắt” nhất không phải ngân sách,
mà là quyết tâm cải cách quyền lực.

Bỏ cấp huyện:

lợi ích ngân sách

và giới hạn của cải cách hình thức

 
Việc duy trì mô hình hành chính ba cấp trong bối cảnh hiện nay đặt ra câu hỏi nghiêm túc về hiệu quả chi tiêu công. Ước tính một cách bảo thủ cho thấy, nếu bỏ cấp huyện, ngân sách nhà nước có thể tiết kiệm khoảng 55–60 nghìn tỷ đồng mỗi năm, tương đương 0,5–0,6% GDP. Khoản tiết kiệm này đến từ bốn nguồn chính: chi trả lương và phụ cấp cho bộ máy trung gian; xây dựng, duy tu trụ sở; mua sắm và vận hành phương tiện công; cùng với các chi phí hành chính phát sinh từ hội họp, công tác phí và vận hành thường xuyên. Đây không phải con số mang tính kỹ thuật đơn thuần, mà phản ánh quy mô “ma sát thể chế” đang tồn tại trong hệ thống quản trị.
 
Tuy nhiên, ý nghĩa của cải cách không nằm trọn trong khoản ngân sách tiết kiệm được. Giá trị lớn hơn nằm ở việc giảm tầng nấc trung gian, qua đó rút ngắn chu trình ra quyết định, giảm độ trễ chính sách và hạn chế không gian phát sinh lợi ích nhóm. Trong một nền kinh tế đang hướng đến hiệu quả và cạnh tranh, chi phí hành chính không chỉ đo bằng tiền ngân sách mà còn bằng thời gian, cơ hội và năng lực phản ứng của bộ máy nhà nước trước biến động xã hội và thị trường.
 
Dù vậy, cần nhấn mạnh rằng bỏ cấp huyện không phải là “đòn bẩy vạn năng”. Nếu cải cách chỉ dừng lại ở việc cắt giảm đầu mối tổ chức mà không đi kèm tái phân bổ thẩm quyền, nâng cao năng lực cấp cơ sở và thiết lập cơ chế giám sát quyền lực hiệu quả, thì phần lớn lợi ích tiềm năng sẽ bị triệt tiêu. Khi đó, bộ máy có thể gọn hơn về hình thức nhưng nặng hơn về áp lực vận hành, dẫn đến tình trạng tập trung quyền lực mà không tăng tương ứng trách nhiệm giải trình.
 
Vì vậy, cải cách hành chính theo hướng hai cấp cần được nhìn nhận như một cải cách thể chế, không phải một biện pháp tiết kiệm ngân sách thuần túy. Khoản 0,5–0,6% GDP chỉ là “phần nhìn thấy” của lợi ích. Phần quan trọng hơn nằm ở khả năng tái cấu trúc quan hệ giữa nhà nước và xã hội, giữa quyền lực và trách nhiệm, và giữa phát triển kinh tế với chất lượng quản trị. Nếu không giải quyết được các mối quan hệ đó, thì dù tiết kiệm được ngân sách, cải cách vẫn chỉ dừng lại ở bề mặt.